پزشکی یا تجارت؟

«پذیرش دانشجوی پزشکی در دانشگاه های غیرانتفاعی» موضوعی است که این روزها ذهن پزشکان و مردم را درگیر کرده است. در شرایطی که همواره تحصیل در دانشگاه های غیرانتفاعی به‌عنوان نمادی از تبعیض آموزشی و تضاد با عدالت اجتماعی مورد انتقاد قرار گرفته، اکنون زمزمه‌های ورود پزشکی به این مسیر، هشداری جدی برای آینده نظام سلامت کشور محسوب می‌شود.

ایجاد و گسترش دانشگاه‌های غیرانتفاعی در رشته‌های حساس و حیاتی مانند پزشکی، به‌طور مستقیم باعث تعمیق شکاف طبقاتی می‌شود؛ چرا که تنها خانواده‌های مرفه توان پرداخت شهریه‌های گزاف را خواهند داشت. تجربه نشان داده است که در بسیاری از کشورها، خصوصی‌سازی آموزش عالی به‌ویژه در رشته‌های پزشکی، منجر به تمرکز ثروت در دست گروه خاصی از پزشکان شده و عدالت آموزشی را از بین برده است.

این تصمیم می‌تواند انگیزه جامعه کم درآمد را نسبت به تحصیل کاهش دهد و اثرات جبران ناپذیری بر ذهن و روحیه آنها بگذارد و باعث سرخوردگی جوانان شود. طبق گزارش «یونسکو» (۲۰۲۰)، یکی از عوامل اصلی مهاجرت تحصیلی جوانان در کشورهای درحال‌توسعه، احساس نابرابری و محدودیت فرصت‌های آموزشی است. در ایران نیز براساس آمار رسمی وزارت علوم (۱۴۰۰)، بیش از ۶۰٪ مهاجرت تحصیلی نخبگان به دلیل نابرابری در دسترسی به آموزش باکیفیت صورت گرفته است.

شورای عالی انقلاب فرهنگی باید توجه داشته باشد که سلامت مردم جای آزمون و خطا نیست. پولی سازی رشته های پزشکی باعث افت کیفیت شدید آموزش و به تبع آن افت کیفیت درمان و محروم ماندن استعدادها و نخبگان قشر کم درآمد از تحصیل می شود. نتیجه این وضعیت، پزشکانی کم‌تجربه و بی‌انگیزه خواهد بود که کیفیت درمان و اعتماد عمومی به نظام سلامت را به‌شدت تهدید می‌کند.

تجاری سازی رشته پزشکی، نه‌تنها آینده نظام سلامت بلکه اعتماد عمومی به ساختار حاکمیتی را نیز تهدید می‌کند. وزارت بهداشت نیز باید صریحا موضع خود را اعلام کند و به جای تاسیس دانشگاه غیرانتفاعی، تمام توان خود را برای ارتقای کیفیت آموزش در دانشگاه‌های دولتی، بهبود خوابگاه‌ها، تجهیز بیمارستان‌های آموزشی و حمایت از اساتید صرف کند.